Zrozumienie i dbanie o zdrowie stawu barkowego jest kluczowe dla zachowania sprawności i komfortu w codziennym życiu.
W tym dziale odpowiemy na najczęściej zadawane pytania dotyczące procedur chirurgicznych, rekonwalescencji, rodzajów problemów zdrowotnych związanych z tym stawem i wiele innych aspektów, które mogą Ci pomóc lepiej zrozumieć, co czeka Cię podczas leczenia chirurgicznego stawu barkowego.
Jeśli nie udało Ci się znaleźć odpowiedzi na nurtujące Cię pytanie, zawsze możesz do nas napisać lub skontaktować się poprzez nasze media społecznościowe.
Ogólne
W przypadku niepewności co do rodzaju dolegliwości, zaleca się dostarczenie prostych zdjęć rentgenowskich barku.
Te podstawowe badania często są pomijane przez lekarzy lub ogólnie nie są zgłaszane podczas konsultacji przez pacjentów, którzy uważają, że nie są one istotne, ponieważ wyniki mogą być „normalne”.
W rzeczywistości, nawet jeśli wyniki są normalne, dostarczają one chirurgowi istotnych informacji, zwłaszcza dotyczących:
- zróżnicowania kształtu kości (np. wyrostka barkowego),
- możliwej obecności zwapnień w ścięgnach stożka rotatorów,
- chorób zwyrodnieniowych stawów.
Badanie ultrasonograficzne może być przydatnym narzędziem w wyjaśnianiu ewentualnych patologii ścięgien stożka rotatorów przed konsultacją. Jednak każde badanie musi być uzasadnione medycznie przez lekarza przeprowadzającego konsultację.
W kontekście oceny chorób zwyrodnieniowych stawów, zwichnięć czy uszkodzeń ścięgien, preferowany jest rezonans magnetyczny.
Uraz barku stanowi powszechną przyczynę wizyt na oddziałach ratunkowych.
Niemniej jednak, nie istnieje stała korelacja między poziomem doznawanego bólu (lub ograniczenia funkcji) a powagą potencjalnych obrażeń.
Zdjęcia rentgenowskie barku mogą prezentować się normalnie bezpośrednio po wypadku, co sprawia, że złamanie bez przemieszczenia może przejść niezauważone.
W związku z tym, rozsądne jest zalecenie odpoczynku dla stawu, a jeżeli objawy nie ustępują, skonsultowanie się ponownie z lekarzem w ciągu 8-10 dni. Wtedy lekarz może zdecydować o dodatkowych badaniach, aby upewnić się, że żadne poważne obrażenia nie zostały przeoczone.
Następstwa operacji barku, nawet tych uznawanych za „niewielkie”, takich jak izolowana akromioplastyka, mogą niestety przybierać złożone i długotrwałe formy, takie jak bark zamrożony.
Przyczyny tego stanu są reaktywne i wieloczynnikowe, obejmują m.in. czas trwania bólu, kwestie związane z przewlekłym bólem zakorzenionym w układzie nerwowym, płeć żeńska, lęk itp.
Warto zauważyć, że Twój przypadek nie jest odosobniony, gdyż 10 do 20% pacjentów po operacjach tego typu doświadcza podobnych komplikacji. Częstość tego zjawiska oraz potencjalne konsekwencje społeczno-zawodowe podkreślają potrzebę omówienia tego ryzyka podczas konsultacji przedoperacyjnej. W przypadku takich powikłań istnieją różne metody leczenia, które warto rozważyć, dlatego ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego planu terapeutycznego.
Stożek rotatorów
Nie jestem pewien, jakie dokładnie badania zostały przeprowadzone, ale jeśli Twoje problemy są związane z migracją głowy kości ramiennej, warto rozważyć obniżenie głowy kości ramiennej.
Aby to osiągnąć, warto skoncentrować się wspólnie z zespołem rehabilitacyjnym na odpowiednim ustawieniu głowy kości ramiennej w stosunku do panewki. Kluczowe jest odbudowanie balansu mięśniowego stożka rotatorów, który odpowiada za właściwy „docisk” głowy kości ramiennej do panewki.
Jednocześnie ważne jest, aby skupić się na właściwym ustawieniu łopatki, ponieważ często ustawiamy ją w pozycji protrakcji. Dlatego istotne jest skupienie się na retrakcji łopatki oraz wzmocnieniu mięśni stabilizujących łopatkę.
Skuteczność rehabilitacji barku zależy oczywiście od przyczyn zapalenia ścięgna. Podejście do rehabilitacji barku powinno być głównie manualne, niekoniecznie wymagające bardzo długich sesji. Optymalna częstotliwość rehabilitacji to około 2-3 razy w tygodniu przez godzinę, a także konieczna praca własna w domu.
Zgodnie z ogólną zasadą, bark, który nieprawidłowo funkcjonuje, staje się bolesny w wyniku dysbalansu mięśniowego, co prowadzi do utraty centralizacji głowy kości ramiennej w stosunku do panewki.
Bez wcześniejszej centralizacji głowy kości ramiennej nie ma trwałego rozwiązania dla dolegliwości, ponieważ jest to kluczowe dla odbarczenia przestrzeni podbarkowej i równoczesnego złagodzenia lub ustąpienia dolegliwości bólowych.
Nie wcześniej niż 3 miesiące w przypadku czynności mało obciążających barki, w przypadku czynności wymagających siły barków okres ten ulega podwojeniu do 6 miesięcy.
W przypadku pracy siedzącej, takiej jak praca biurowa przerwa może być stosunkowo krótka, trwająca od kilku dni do 15 dni, aby umożliwić zagojenie się skóry. Jednakże, jeśli wymaga to podróży do pracy (w tym prowadzenia samochodu), przerwa może się wydłużyć nawet do 6 tygodni.
W przypadku prac o średnim stopniu trudności, zazwyczaj trzeba odczekać około 3 miesiące, aby ponownie efektywnie korzystać z operowanej kończyny, zwłaszcza przy czynnościach wykonywanych nad poziomem głowy.
W sytuacji ciężkiej pracy ręcznej, wznowienie pełnej aktywności nie jest zalecane przed upływem 6 miesięcy, aby uniknąć ryzyka niezagojenia się ścięgien.
Niestety, czasami powrót do tego samego rodzaju pracy może być niemożliwy, co może prowadzić do trudności w utrzymaniu zatrudnienia i konieczności przekwalifikowania zawodowego, zarówno w obrębie obecnej firmy, jak i po ewentualnym zwolnieniu.
Nie ma pewności co do trwałego gojenia, jeśli na obszar operowanego barku zostanie przyłożona duża siła, szczególnie przed upływem 6 miesięcy od operacji. Proces gojenia jest wpływowy przez wiele czynników, z których niektóre pozostają nieznane.
Na szczęście w większości przypadków taka sytuacja jest dobrze tolerowana i nie zawsze wymaga ponownej interwencji chirurgicznej.
Niemniej jednak, należy unikać nadmiernego obciążania operowanego barku w okresie rekonwalescencji, aby minimalizować ryzyko uszkodzenia naprawionych ścięgien.
Naprawa ścięgna stożka rotatorów polega na ponownym przymocowaniu go do kości ramiennej na poziomie guzowatości (guzek większy lub mniejszy), gdzie jest zwykle przyczepione.
Konieczne jest zastosowanie systemów kotwiących (zwanych „kotwicami”, ale przypominającymi śruby) Kotwica składa się z części kostnej – czyli części która wprowadzona jest w kość oraz z część nitkowej/taśmowej. Nimi przeszywamy ścięgno która za ich pomocą będzie dociągnięte do guzowatości kości ramiennej.
Te nici lub kotwice nie mają innego celu niż utrzymanie ścięgna w fazie gojenia przy kości, co stanowi jedyną gwarancję, że ścięgno będzie solidnie i trwale przymocowane do kości, a zatem funkcjonalne.
Trudno jest udzielić Państwu porady dotyczącej następstw zabiegu chirurgicznego, nie znając znaczenia zmian ani stylu operacji, która zostanie przeprowadzona.
Mogę powiedzieć, że zabiegi wykonuję artroskopowo, co pozwala na normalne ubieranie się (z zachowaniem kilku zaleceń dotyczących nieużywania naprawionych ścięgnach).
Możliwe jest zdejmowanie ortezy w ciągu dnia w domu ( kiedy w pełni jesteśmy w stanie kontrolować ułożenie operowanej kończyny oraz nasze otoczenie). Jednak w pozostałym czasie w tym w nocy orteza powinna być założona.
Ogólnie rzecz biorąc, przez pierwszy miesiąc należy unikać jakiegokolwiek aktywności naprawionych ścięgien, co jest równoznaczne z unikaniem aktywnego odsuwania ramienia od ciała.
W/w zalecenia będą się różnić od zespołu, który wykona zabieg operacyjny oraz od samej techniki przeprowadzonego zabiegu.
Dla pracy siedzącej (biuro, praca przy komputerze, telefon, itp.) czas nieobecności może być krótki (do 15 dni na zagojenie się rany), ale często wynosi od 4 do 6 tygodni, jeśli konieczne jest prowadzenie samochodu do pracy.
Dla pracy o średnim stopniu zaangażowania, liczba miesięcy wynosi od 2 do 3, aby móc ponownie dobrze wykorzystywać ramię (szczególnie ponad głową) w przypadku braku powikłań.
Dla pracy manualnej wymagającej dużego wysiłku, powrót do pracy następuje między 3 a 4 miesiącami przy braku powikłań.
Niestabilność stawu ramiennego
Zwichnięcie to (często nagła) utrata kontaktu między dwiema kostnymi częściami stawu. Istnieje kilka rodzajów zwichnięć, z których zdecydowanie najczęstszym są zwichnięcia przednie.
Wystąpienie zwichnięcia jest oczywiście bolesne i wymaga niezwłocznej repozycji przez drugą osobę, która jest właściwie przeszkolona w tym kierunku.
W wyniku zwichnięcia może dojść do uszkodzenia stawu na poziomie jego połączenia (więzadła, torebka stawowa, elementy kostne itp.). Konsekwencją uszkodzenia tego połączenia może być nawrotowe zwichanie się stawu lub przewlekły ból podczas jego używania tzn niestabilny, bolesny bark.
Staw barkowy, jest najbardziej ruchomym stawem w ludzkim ciele. Jednak jego wadą jest niestabilność, wynikająca z tego, że dwie kości nie pasują do siebie zbyt dobrze a dokładniej powierzchni styku tych dwóch powierzchni jest mała. Stabilność tego stawu zależy zatem od współpracy obrąbka, więzadeł, torebki stawowej i mięśni otaczających.
W przypadku urazu, w wyniku którego może dojść do pierwszego zwichnięcia elementy stabilizujące staw mogą ulec uszkodzeniu. Jeśli uszkodzone struktury nie zagoją się prawidłowo, może dojść do kolejnych zwichnięć stawu.
Rehabilitacja odgrywa istotną rolę w wzmacnianiu mięśni barku, które pełnią kluczową funkcję w stabilizacji stawu barkowego. Niemniej jednak, w niektórych pozycjach ramienia, na przykład podczas rzutu piłką lub kijem, nadal istnieje znaczne ryzyko zwichnięcia.
Poza lub przed rozważeniem interwencji chirurgicznej, rehabilitacja jest ważnym elementem leczenia, mogącym zmniejszyć niestabilność ramienia. Skupia się głównie na wzmacnianiu mięśni obręczy barkowej oraz poprawie propriocepcji czyli czucia głębokiego. Jest ono niezbędne do prawidłowego rejestrowania położenia, ruchu oraz działania poszczególnych struktur stawu. Prawidłowa priopriocepcja w znaczący sposób poprawia stabilność stawu.
Trening siłowy powinien być prowadzony z dużą ostrożnością, aby uniknąć nieproporcjonalnego wzmacniania określonych grup mięśniowych, co może prowadzić do zaburzeń równowagi w obrębie barku. Zaleca się skonsultowanie z fizjoterapeutą lub ortopedą przed przystąpieniem do tego rodzaju aktywności.
Poza lub przed rozważeniem interwencji chirurgicznej, rehabilitacja jest ważnym elementem leczenia, mogącym poprawić niestabilność ramienia. Skupia się głównie na wzmacnianiu mięśni oraz poprawie propriocepcji, czyli zdolności refleksyjnego kontrolowania doznań przed zwichnięciem.
Trening siłowy powinien być prowadzony z dużą ostrożnością, aby uniknąć nieproporcjonalnego wzmacniania określonych grup mięśniowych, co może prowadzić do zaburzeń równowagi w obrębie barku. Zaleca się skonsultowanie z fizjoterapeutą lub lekarzem sportowym przed przystąpieniem do tego rodzaju aktywności.
Każdy epizod niestabilności barku przyczynia się do nasilenia uszkodzeń destabilizujących staw barkowy, co sprawia, że każda kolejna zwichnięcie staje się łatwiejsza.
W przypadku przedniego zwichnięcia (głowa kości ramiennej oddala się daleko do przodu), nie jest wyjątkiem (choć rzadkim zjawiskiem) uszkodzenie nerwów ramienia (splotu ramiennego) z ryzykiem utraty zdolności ruchowej lub utraty czucia w części kończyny (dłoni, palców).
Długoterminowo niestabilne ramię zużywa się znacznie szybciej niż normalne ramię co sprzyja rozwinięciu się artrozy, czyli zmian zwyrodnieniowych stawu. Następstwem zmian zwyrodnieniowych jest ból, ograniczenie ruchomości chorego stawu. W przypadku nasilenia zmian zwyrodnieniowych jednym z sposobów leczenia jest wymiana stawu na sztuczny – proteza.
Chociaż operacja nie gwarantuje całkowitego uniknięcia rozwoju artrozy, to jednak przyczynia się do jej spowolnienia lub zmniejszenia.
Oczywiście nie w każdym przypadku osoba poddawana jest operacji.
Należy indywidualnie podchodzić do każdego przypadku, oceniając wiek, poziom aktywności fizycznej czy rodzaj uprawianego sportu. Osoba prowadząca siedzący tryb życia, nie odczuwająca lub odczuwająca niewielkie dolegliwości w codziennym życiu lub nie odczuwająca już dolegliwości po rehabilitacji, nie będzie poddawana operacji.
Możemy wyróżnić dwa rodzaje operacji w przypadku zwichnięcia:
Operacje “naprawcze”, które polegają na ponownym przymocowaniu więzadeł, torebki stawowej i obrąbka stawowego. Jedną z częstszych to rekonstrukcja obrąbka typu Bankarta wykonywana pod artroskopią. Polega ona na naprawie przednio – dolnego obrąbka stawowego.
Operacje “palliatywne”, gdzie celem nie jest naprawa, ale złagodzenie problemu zwichnięcia poprzez nienaturalne metody, takie jak operacja Latarjeta – przeniesienie wyrostka kruczego na przedni brzeg panewki, którą również wykonuję artroskopowo.
Podczas konsultacji ortopeda zapyta Cię o liczbę zwichnięć, rodzaj zwichnięcia, łatwość lub trudność zwichnięcia oraz wpływ na codzienne życie lub aktywność sportową. Po przeprowadzeniu badania (ruchomość barku, testy niepokoju itp.) zleci dodatkowe badania, takie jak zdjęcia rentgenowskie, ale przede wszystkim rezonans magnetyczny z kontrastem (badanie poprzedzone podaniem kontrastu jodowego do stawu barkowego), które umożliwia dokładne określenie uszkodzeń więzadeł i kości.
W zależności od znalezionych uszkodzeń rozważana będzie technika najbardziej odpowiednia dla Twojego przypadku i zgodna z przyzwyczajeniami ortopedy. Nie możesz żądać konkretnej operacji, chyba że istnieje kilka możliwych technik, a ortopeda się zgadza.
Głównym celem jest przywrócenie normalnego funkcjonowania, włączając w to udział w sportach siłowych lub kontaktowych.
W większości przypadków osiąga się ten cel, jednak nie zawsze gwarantowane jest pełne przywrócenie aktywności sportowej, nawet po wykonaniu operacji.
Specjalistyczna rehabilitacja może odegrać istotną rolę w doskonaleniu stabilizacji poprzez wzmocnienie mięśni barku.
Należy liczyć się z okresem około 4 tygodni odpoczynku (mniej lub bardziej restrykcyjnego) dla operowanej kończyny.
Przewidziana jest wizyta kontrolna po miesiącu, podczas której ortopeda oceni postęp, stopniowo zakończy unieruchomienie i rozpocznie aktywną fizjoterapię.
Ze względów bezpieczeństwa nie zaleca się prowadzenia samochodu przed upływem 4 do 6 tygodni.
Żadna metoda chirurgiczna nie jest w stanie zagwarantować pełnej skuteczności w 100%. Dlatego, w zależności od przypadku, wybór musi być podejmowany na podstawie tego, co jest najbardziej odpowiednie. Ogólnie rzecz biorąc, wskaźnik sukcesu oscyluje między 85 a 95% w ciągu dwóch lat od operacji.
Należy jednak rozróżnić niepowodzenie (brak stabilizacji lub nawrotu przy wysiłku sklasyfikowanym jako łagodny) od nowego zwichnięcia w wyniku gwałtownego wypadku. Tak naprawdę interwencja nie pozwala, aby bark był bardziej stabilny niż wcześniej!!!
Czasami przywrócenie równowagi i stabilizacja mięśni są niedoskonałe lub nawet nie istnieją, co w dużej mierze wyjaśnia uczucie niestabilności barku po zabiegu. Stąd tak ważne jest monitorowanie i odpowiednia opieka pooperacyjna!!
W przypadku aktywności, które nie wymagają dużego obciążenia ramion, można rozpocząć po minimum 3 miesiącach. Natomiast jeśli chodzi o aktywności bardziej obciążające to okres rekonwalescencji może wydłużyć się dwukrotnie do 6 miesięcy.
Jeśli chodzi o powrót do uprawiania sportów, które nie narażają barków na zbyt duże obciążenia, może to być możliwe po minimum 3 miesiącach. Jednakże w przypadku aktywności wymagających większego wysiłku barkowego lub sportów kontaktowych, zaleca się oczekiwanie od 5 do 6 miesięcy przed powrotem do pełnej aktywności.
Dla pracy siedzącej (biuro, praca przy komputerze, telefon, itp.) czas nieobecności może być krótki (do 15 dni na zagojenie się rany), ale często wynosi od 4 do 6 tygodni, jeśli konieczne jest prowadzenie samochodu do pracy.
Dla pracy o średnim stopniu zaangażowania, liczba miesięcy wynosi od 2 do 3, aby móc ponownie dobrze wykorzystywać ramię (szczególnie ponad głową) w przypadku braku powikłań.
Dla pracy manualnej wymagającej dużego wysiłku, powrót do pracy następuje między 3 a 4 miesiącami przy braku powikłań.
Głowa długa bicepsa
Prawdopodobnie doznałeś samoistnego zerwania głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia.
Chociaż na początku może to być dosyć bolesne, to zazwyczaj przebiega łagodnie, zmniejszając ból i ograniczenia w ruchu w ciągu kilku tygodni.
Mogą wystąpić skurcze mięśni lub ból trwający dłużej, ale zwykle ustępują one z czasem.
Poza sportowcami i pracownikami fizycznymi, u których utrata siły (choć umiarkowana) może być irytująca, ogólnie rzecz biorąc nie ma żadnych skutków ubocznych poza estetycznymi efektami kuli mięśniowej (mięśnia Popeye).
Najprawdopodobniej ścięgno bicepsa zostało celowo przecięte (tenotomia) podczas operacji barku, co spowodowało zwinięcie samego mięśnia, prowadząc do zmiany jego wyglądu, znanego jako efekt “mięśnia Popeye”.
To zamierzone działanie ortopedy, nie przypadkowe.
Jeśli ścięgno zostało tylko przecięte, a nie przyczepione ponownie do kości ramiennej (tenodeza), nie ma prawdopodobnie powodu do obaw o to, że coś się “poluzowało”. Dla pewności zalecane jest skonsultowanie się z ortopedą, aby uzyskać pewność.
Należy pamiętać, że istnieje ryzyko utrzymania się zmiany estetycznej, ale niestety nie można tego z góry określić. Warto przed kolejną operacją szczegółowo omówić to ryzyko, aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek.
Podczas operacji naprawy ścięgien mankietu rotatorów, często (czasami nawet rutynowo) podejmuje się działania mające na celu złagodzenie bólu, w tym odcięcie ścięgna bicepsa.
Procedura ta nazywa się „tenotomią” (tomia jako cięcie lub sekcja) i w rzeczywistości przynosi ulgę obserwowaną u pacjentów, u których dochodzi do samoistnego zerwania tego ścięgna (nie jest to poważny incydent, ale w końcu jest dość powszechny).
Możliwe jest wówczas unieruchomienie tego ścięgna w dalszej części kości ramiennej (mówimy wówczas o tenodezie, co oznacza fiksację).
Zmiany zwyrodnieniowe
Termin „choroba zwyrodnieniowa stawów” jest powszechnie używany do opisania bólu stawów i często jest błędnie stosowany w odniesieniu do barku.
Choroba zwyrodnieniowa stawów odnosi się do trwałego zaniku chrząstki, która pokrywa powierzchnie stawowe kości, a jej główną rolą jest ułatwienie płynnego ruchu stawów. W leczeniu stosuje się głównie podejścia zachowawcze, takie jak leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, zastrzyki, a nawet wiskosuplementacja.
Choroba zwyrodnieniowa stawu barkowego może obejmować dwa różne stawy:
- Staw ramienno-łopatkowy, pomiędzy kością ramienną a panewką łopatki (łopatką), znany jako „Omarthrosis”, jest prawdziwą chorobą zwyrodnieniową stawu barkowego.
- Staw obojczykowo-barkowy, pomiędzy obojczykiem a wyrostkiem barkowym (górnym końcem łopatki), który jest znacznie bardziej powszechny. W tym przypadku, może prowadzić do prostego i łagodnego zabiegu chirurgicznego, w porównaniu z koniecznością zastosowania protezy.
Rehabilitacja
Skuteczność rehabilitacji barku zależy oczywiście od przyczyn zapalenia ścięgna. Podejście do rehabilitacji barku powinno być głównie manualne, niekoniecznie wymagające bardzo długich sesji. Optymalna częstotliwość rehabilitacji to około 2-3 razy w tygodniu przez godzinę, a także konieczna praca własna w domu.
Zgodnie z ogólną zasadą, bark, który nieprawidłowo funkcjonuje, staje się bolesny w wyniku dysbalansu mięśniowego, co prowadzi do utraty centralizacji głowy kości ramiennej w stosunku do panewki.
Bez wcześniejszej centralizacji głowy kości ramiennej nie ma trwałego rozwiązania dla dolegliwości, ponieważ jest to kluczowe dla odbarczenia przestrzeni podbarkowej i równoczesnego złagodzenia lub ustąpienia dolegliwości bólowych.
Zapalenie stanowi główną przyczynę bólu w przypadku uszkodzenia stożka rotatorów, zwłaszcza z uwagi na fakt, że brak ścięgna stożka sprzyja unoszeniu/migracji głowy kości ramiennej pod wyrostek barkowy, co skutkuje powstaniem konfliktu podbarkowego. Wydaje się logiczne podjęcie działań w celu ograniczenia tego procesu lub nawet jego całkowitego wyeliminowania.
Fizjoterapia poprzez pracę nad ponownym centrowaniem głowy kości ramiennej (dekoaptacją) jest w stanie ograniczyć nieuniknione unoszenie się kości ramiennej (głowy kości ramiennej) pod wyrostek barkowy, co objawia się mniejszymi dolegliwościami bólowymi oraz dobrym funkcjonowaniem chorej kończyny.
Brakuje mi dokładniejszych informacji dotyczących przeprowadzonych badań, ale jeśli Twoje problemy są związane z konfliktem podbarkowym, faktycznie należy szukać sposobów na obniżenie głowy kości ramiennej.
W ostatnich latach rehabilitacja bardzo się zmieniła, a nasze podejście zakłada nie wzmocnienie tzw. mięśni obniżających (takich jak m. piersiowy wielki, m. najszerszy grzbietu i m. obły większy) które naturalnie są już dość silne i mają działanie na decentralizację barku. Raczej skupiamy się na ręcznym przywracaniu centralizacji Twojego barku, jednocześnie stabilizując i równoważąc łopatkę, co powinno przynieść zmniejszenie bólu związanego z zapaleniem.
W drugim etapie konieczne będzie wzmocnienie krótkich mięśni, które działają na zmniejszenie konfliktu (m. podgrzebieniowy m. obły mniejszy) i które zazwyczaj są raczej słabe.